Hobbyisten zijn rechtenloos?

Door AtleX op zaterdag 20 september 2008 13:54 - Reacties (30)
CategorieŽn: Recht & ICT, Software engineering, Views: 7.993

Deze week wezen 2 mede-tweakers mij op het feit dat producten die iemand thuis maakt niet van hem zijn, maar van zijn werkgever. Vijf minuten zoeken bij Google toont aan dat ze gelijk hebben.

Een fictief voorbeeld: Jan Janssen is webapplicatieontwikkelaar bij een bedrijf, en ontwikkeld in zijn vrije tijd een webapplicatie die hij onder een open-source licentie uitbrengt. Dat mag dus niet, want die webapplicatie is niet van hem , maar van zijn werkgever.

Artikel 7 van de Auteurswet, eenvoudig op te zoeken via http://wetten.overheid.nl/ maar onmogelijk te linken, laat het al zien:
Artikel 7
Indien de arbeid, in dienst van een ander verricht, bestaat in het vervaardigen van bepaalde werken van letterkunde, wetenschap of kunst, dan wordt, tenzij tusschen partijen anders is overeengekomen, als de maker van die werken aangemerkt degene, in wiens dienst de werken zijn vervaardigd.
Gelukkig hebben verstandige mensen er wat uitleg over geschreven. Zie bijvoorbeeld Auteursrecht: het gebruik van andermans werk:
Bij werken die tijdens dienstverband zijn gemaakt door een werknemer, rust het auteursrecht bij de werkgever, tenzij anders is afgesproken. Dit geldt meestal ook voor 'persoonlijkheidsrechten', zoals het recht op naamsververmelding. Hieraan zijn voorwaarden verbonden voor de werkgever. Zo moet er een dienstbetrekking zijn, en moet het gemaakte werk een relatie hebben met de dienstbetrekking. Als dit niet zo is, dan is de werknemer zelf auteursrechthebbende.
En ook Bouma.nl - Auteursrecht:
Er is een uitzondering op deze algemene regel met betrekking tot werkgevers en werknemers. Wanneer een werknemer een werk maakt, bepaalt de Auteurswet dat de rechten op dit werk toekomen aan de werkgever. Voorwaarde is wel dat deze werkzaamheden tot de functie behoren van de werknemer.
De dikgedrukte zinnen zijn erg belangrijk, in mijn voorbeeld is het ontwikkelen van een webapplicatie iets wat zeker bij de functie van webapplicatieontwikkelaar hoort. Op dat moment is de werkgever van Jan Janssen dus de eigenaar van de applicatie die Jan in z'n vrije tijd heeft gebouwd.

Maarrrrrrrrrrr, het kan altijd complexer. Ik ben in 2003 begonnen aan een applicatie in mijn vrije tijd, naast mijn werk. De laatste versie van deze applicatie is begin dit jaar uitgekomen, maar in de tussentijd heb ik verschillende werkgevers gehad (ik ben student ;)). Wie heeft nu het auteursrecht? Ik, het bedrijf waar ik werkte toen ik met de ontwikkeling begon of alle werkgevers een klein stukje? En hoe zit dat met onderdelen die ik heb geschreven toen ik even geen werk had? Zijn die dan wel van mij? En het bedrijf waar ik in 2003 werkte bestaat niet meer, als die het auteursrecht hadden, wie heeft het nu?

Nog een voorbeeld: Ik ben met MSM 1 2 begonnen toen ik geen werk had, maar nu wil ik met spoed een nieuwe versie uitbrengen vanwege een ontdekt veiligheidslek. Inmiddels ben ik aan het afstuderen, waarbij ik een webapplicatie als eindwerk ontwikkel. Als ik nu een nieuwe release maak, waarbij substantiele wijzigingen aan de code plaatsvinden, krijgt het bedrijf waar ik afstudeer het auteursrecht op de hele applicatie, op de code voor de fix of op niets?

"Big deal" zou je in eerste instantie denken, "geen enkele werkgever eist ooit z'n auteursrecht op dit soort dingen op". Maar wat als hij dat wel doet? Stel je applicatie is succesvol, en de werkgever ziet een mogelijkheid om er geld mee te verdienen? Om weer even terug te keren naar Jan Janssen: Hij baalt ontzettend dat hij veel werk eraan heeft besteed en daar niets voor terugkrijgt, terwijl de werkgever er (veel) geld aan verdient.

De oplossing? Laat het afdekken in je contract. Zorg dat er een clausule instaat die ervoor zorgt dat je het recht houd op zaken die je in je eigen tijd maakt, zolang die niet voor de baas zijn. Een snelle bugfix 's avonds aan een applicatie waaraan je overdag werkt blijft natuurlijk eigendom van de werkgever. Met zo'n clausule kan jij met een gerust hart je software ontwikkelen, zonder bang te hoeven zijn voor je werkgever. Het is net als een lidmaatschap van de ANWB of een inboedelverzekering, je hoopt er nooit gebruik van te hoeven maken, maar als je het dan toch nodig hebt ben je blij dat het goed geregeld is.

En als laatste, werp eens een blik op de uitstekende en informatieve auteursrechten FAQ van Ius mentis, een zeer informatieve site over Recht en ICT. Arnoud Engelfriet, de eigenaar van Ius Mentis, houd ook een weblog bij, waarop hij ook al eens over dit onderwerp geschreven heeft.

Volgende: En AtleX, waar heb jij gezeten? 03-'09 En AtleX, waar heb jij gezeten?
Volgende: Backups! Backups! Backups! 09-'08 Backups! Backups! Backups!

Reacties


Door Tweakers user Sebazzz, zaterdag 20 september 2008 14:18

Netjes uitgelegd. Zeer duidelijk. En ook zeer schrikwekkend.

Mocht ik Software Engineer worden (clientside toepassingen dus) en ik ontwikkel voor mezelf dan wel voor 'iedereen' een handig tooltje in mijn vrije tijd dan is dat dus gewoon van mijn werkgever :? Dat is toch vaag, en simpelweg 'niet eerlijk'. Jij ontwikkelt het toch niet met opdracht van en in je eigen tijd, niet in loontijd. Is dit niet gewoon een gat in de al veel te verouderde wet van Nederland (zie bijvoorbeeld de SegWay). Toen ze de wet in 1900 of wat het ook was schreven toen hebben ze nooit kunnen dromen wat er nu zou zijn en kunnen.

Door Tweakers user Sebazzz, zaterdag 20 september 2008 14:20

(waar zit de edit knop....)
Betekent dit trouwens ook dat een werkgever de licensie en dergelijke van jouw MSM product kan veranderen of het helemaal propietary en closed-source kan maken?

Door Tweakers user Loekie, zaterdag 20 september 2008 14:29

Het onderscheid dat hier niet aan bod komt is of het gemaakte product met bedrijfskennis is gemaakt, in opdracht of juist niet en of er een beloning tegenover staat.
Dit laatste is een onderscheidend iets, stel: je hebt een goed idee, dit heb je voorgelegd bij je huidige werkgever omdat het in dezelfde branche zit. Het wordt afgekeurd, maar omdat je erin geloofd ontwikkel je het in je vrije tijd. Je rond het af en brengt het op de markt, waarbij het eindproduct geen inbreuk maakt op IP van je werkgever.
Is het van jou of je werkgever? En dit is een verhaal dat je vaak tegenkomt bij de startups in Silicon Valley ;)

Door Tweakers user ETM, zaterdag 20 september 2008 14:34

Zoals ik dat artikel 7 interpreteer wat jij als 1e aandraagt, is de werkgever diegene voor wie iemand werk verricht. Aangezien Jan in zijn vrije tijd (Iemand is door de regel niet 24/7 in dienst. In een contract staat dat het dienstverband voor een x aantal uren is.) voor zichzelf de webapplicatie schrijft is hij volgens mij in dit geval zelf de opdrachtgever dus wat betreft de webapplicatie zowel werkgever als werknemer. Schrijft Jan de applicatie voor Kees in zijn vrije tijd, is Kees de werkgever en Jan de werknemer en zolang er niks contractueel is afgesproken zal Kees de rechthebbende zijn op de applicatie.
Zou hij de applicatie schrijven in de baas z'n tijd geldt artikel 7 wel imo. en is zijn "baas" rechthebbende op de applicatie.

Hoe zou het dan anders zijn als Piet 20 uur voor de telegraaf werkt en de andere 20 uur voor de volkskrant? Zoals jij het aandraagt/ uitlegt zou dus de telegraaf rechthebbende zijn op werk voor de telegraaf maar ook op dat van de volkskrant (en andersom).

Coorect me i'f I'm wrong

Door Dave, zaterdag 20 september 2008 14:41

Wat een onzin ...

In dat artikel 7 staat duidelijk: "in wiens dienst de werken zijn vervaardigd"

Als jij een webapp maakt in je vrije tijd, is dat niet in dienst van je werkgever.

In de FAQ die jezelf aanhaalt op het einde, staat het voorbeeld van de portier die tijdens zijn dienst een schilderij maakt. Zelfs als hij tijdens zijn diensturen dit schilderij maakt, blijft het van hem. Wanneer zijn baas zegt "maak eens een schilderij" is het van zijn baas.

Hieruit kan je zelfs afleiden dat wanneer jij die webapp ongevraagd tijdens jouw diensturen maakt, de webapp nog steeds van jezelf blijft.

Door Tweakers user AtleX, zaterdag 20 september 2008 14:59

@ETM: Een dienstverband houd niet op zodra je aan het einde van de middag naar huis gaat hoor. ;) Op dat moment ben je gewoon nog steeds in dienst.

@Dave: Je voorbeeld met het schilderij wordt al ontkracht door mijn quote van de KVK site, waarin staat:
...
en moet het gemaakte werk een relatie hebben met de dienstbetrekking.
...
Schilderen hoort niet bij een dienstbetrekking van een portier.

[Reactie gewijzigd op zaterdag 20 september 2008 15:00]


Door Tweakers user Parabellum, zaterdag 20 september 2008 15:01

Wat jij in je vrije tijd maakt is van jouw en jou alleen. De vraag die de hobbyist zichzelf alleen kan stellen, of grenzen, hoe je het maar noemen wil, is of er geen belangenverstrengeling optreed van opgedane kennis bij een werkgever. Zolang de werkgever niets laat vastleggen over de door jouw ontwikkelde applicatie en geschreven code lijkt mij niets aan de hand.

Het is wel een reden waarom er zoveel licentie en patenten geschillen zijn die vaak jaren later opduiken in een strijd onderling. Ik vind het een beetje naar inzicht en verantwoordelijkheid van de betrokken persoon zelf, diezelf kan bepalen of er sprake is van belangenverstrengeling. En bij twijfel zijn er genoeg specialisten die je daarover kan consulteren :)

Door Tweakers user Wortelsoep, zaterdag 20 september 2008 15:10

Wat jij in je vrije tijd maakt op eigen initiatief is van jezelf, en wat je maakt in opdracht van je baas is van je baas, mits je daar in dienstverband werkt Ťn je bent aangenomen om zulk soort werken te maken. Zo simpel is het, niks aan de hand verder.

Door Tweakers user AtleX, zaterdag 20 september 2008 15:21

@Wilko: Imho niet correct. Het artikel van Bouma.nl:
...
Voorwaarde is wel dat deze werkzaamheden tot de functie behoren van de werknemer.
...
Als ik een webapplicatieprogrammeur ben hoort het ontwikkelen van een webapplicatie zeker wel bij mijn functie.

Door Tweakers user Wortelsoep, zaterdag 20 september 2008 15:29

Dus? Het gaat erom wat je in dienst van je baas doet:
"in wiens dienst de werken zijn vervaardigd." (laatste stukje art. 7 Aw)

Wat je in je vrije tijd doet gaat je baas geen moer aan.


Door Tweakers user Wortelsoep, zaterdag 20 september 2008 15:52

Je bedoelt het stukje dat je dienstverband niet ophoudt als je naar huis gaat? Dat kan wel zijn, maar al het werk wat je dan doet (behalve dingen thuis afmaken e.d.) is niet in dienstverband van je baas.

Door Tweakers user golfdiesel, zaterdag 20 september 2008 15:53

Nog een leuke om over na te denken...
Jij bent bijvoorbeeld sinds 2003 bezig met een applicatie die opensource is.
Sinds 2002 werk je bij een bedrijf dat zich in eerste instantie niet bezig houdt met software ontwikkeling, maar die dit in 2006 wel zijn gaan doen. Jij bent ook in die groep binnen het bedrijf werkzaam en je schrijft mee aan die software.

Van wie is nu het auteursrecht op de software die jij hebt geschreven?

Het lijkt mij duidelijk dat de wet aan herziening toe is, ik snap de achterliggende reden van zo'n wet wel overigens.
Pietje werkt bij Microsoft en maakt deel uit van het office ontwikkelteam. Vervolgens besluit Pietje in zijn vrije tijd een opensource tekstverwerker te gaan schrijven. Het probleem is dat Pietje toch de kennis en ervaringen van het MS ontwikkelteam heeft en dus nooit blanco aan het project kan beginnen. In zo'n geval is het niet meer dan terecht dat de auteursrechten bij de werkgever liggen.
Hoe de situatie ligt als Pietje eerst vuilnisman wordt en dan pas gaat coden weet ik ook niet....

Door Tweakers user Wortelsoep, zaterdag 20 september 2008 15:58

Wie roept dat de auteurswet verouderd en aan vernieuwing toe is weet duidelijk niet waar hij over praat. De auteurswet is zodanig algemeen geformuleerd dat prima meekan in de huidige maatschappij. Bovendien komt de originele tekst inderdaad uit 1912, maar dat betekent nog niet dat er nooit dingen zijn herzien.

Door Tweakers user Wortelsoep, zaterdag 20 september 2008 16:02

@golfdiesel (editen kan niet :?)
Dat is niet de achterliggende reden achter artikel 7. Die is veel eenvoudiger: jouw baas investeert geld en tijd in jou, opdat je werken produceert, dus hij mag er ook de vruchten van plukken. Als je in je eigen tijd een werk maakt, investeer jij tijd en evt. geld in het maken van dat werk, dus mag jij er de vruchten van plukken. Puur economisch dus.
Jouw voorbeeld impliceert dus ook dat jouw ex-werkgever je auteursrecht zou hebben. Maar je opgedane kennis is niet opeens verdwenen als je stopt met werken bij die werkgever.

Door Tweakers user NoepZor, zaterdag 20 september 2008 16:51

Volgens mij ligt het auteursrecht bij jezelf als je in je vrije tijd wat maakt

Zo moet er een dienstbetrekking zijn, en moet het gemaakte werk een relatie hebben met de dienstbetrekking. Als dit niet zo is, dan is de werknemer zelf auteursrechthebbende.

Dat relatie hebben op slaat op het feit dat je werkgever opdracht geeft tot het maken van een bepaalde applicatie en hiervoor ook de benodigde middelen beschikbaar stelt. Als je in je vrije tijd aan iets werkt wat losstaat van je werkgever lijkt me dat het auteursrecht gewoon bij jezelf ligt. Het wordt denk ik anders als je middelen en of delen van applicaties van je werkgever gaat gebruiken.

Door Tweakers user Boudewijn, zaterdag 20 september 2008 23:06

Inderdaad ligt het werk bij jou , als je het in eigen tijd maakt.

Verder: de software die ik maak in de tijd van mijn baas is gewoon een prachtige open-source applicatie.
Staat ook op source-forge enzo.... en kost dus ook niets.
Enige wat we niet publiceren is de database met informatie die erachter ligt (is het design is uiteraard wel OSS, maar de geografische locaties delen we niet).

Kan dus ook gewoon hoor :).

Door Tweakers user we_are_borg, zondag 21 september 2008 01:30

Het geen wat je maakt in je vrije tijd is van jouw zelf hier heb je volledig de rechten op. Maar nu komt het leukste je bent een programmeur bij Bedrijf X en je maakt hier webapplicatie. Thuis maak je ook webapplicaties in de zelfde strekking als bij bedrijf X hier kan de werkgever wel op tegen zijn aangezien het belangenverstrengeling kan zijn. Ook kan de werkgever zeggen dat het geen wat je in opdracht van hem maakt misschien gebruikt wordt in je eigen webapplicatie wat de Auteursrecht schendt dit kan moedwillig gebeuren of per ongeluk, hier kan je dus afspraken over maken met je werkgever.
Artikel 7
Indien de arbeid, in dienst van een ander verricht, bestaat in het vervaardigen van bepaalde werken van letterkunde, wetenschap of kunst, dan wordt, tenzij tusschen partijen anders is overeengekomen, als de maker van die werken aangemerkt degene, in wiens dienst de werken zijn vervaardigd.
Het staat er al letterlijk "in dienst van een ander" een hobbyist is niet in dienst. Het grootste voorbeeld is misschien wel fotografie. Je maakt voor een bedrijf professionele Foto's van bruiloften, feesten en meetings, nu maak je thuis voor de hobby en voor kennissen ook foto's van bruiloften, feesten en meetings en meer aangezien het je hobby is. Nu zal hoe jij het zeg alle rechten naar je werkgever toegaan. Dit is niet het geval aangezien je zelf rechthebbende blijft van de foto's. Je blijft ook rechthebbende van de foto's als deze is opgenomen met de apparatuur van je werkgever. Het enigste wat hierbij weer geld is dat je toestemming nodig heb om gebruik te maken van zijn apparatuur.

Wat er wel staat in artikel 7 is alles wat ik in opdracht maakt dat de rechten bij de werkgever liggen. Dus als ik op mijn werk een webapplicatie moet maken dan kan ik geen rechten claimen ten zij er anders is overeengekomen.

Helaas is het zo dat je met de auteursrecht er alleen niet ben er zijn ook nog wettelijke gronden waar je rekening mee moet houden.


Door Tweakers user mOrPhie, zondag 21 september 2008 14:31

Ik denk echt dat de AtleX het verkeerd heeft. Wanneer ik thuis iets maak, dan is dit niet "in dienst van een ander". Immers, mijn werkgever heeft mij geen opdracht gegeven tot het maken van het werk, het werk is dus ook niet in dienst van hem vervaardigd. De rechten voor deze werkzaamheden kan de werkgever dus niet opeisen.

Wat wel kan, is dat de rechten voor neven-werk staan opgenomen in de arbeidsovereenkomst. Ik heb dit ook ooit 'ns gehad en dit is na overleg uit het contract gehaald. Dit omdat ik mij bezig hield met bijdragen aan open source projecten.

Door MSalters, zondag 21 september 2008 23:03

Sommige mensen denken hier dat een dienstverband niet 24 uur per dag, 7 dagen per week is. Wees blij, dat is het wel. Anders zou je baas 's morgens kunnen zeggen dat je niet hoeft te beginnen; je dienstverband was namelijk de dag ervoor afgelopen toen je naar huis ging! Niet dus, een dienstverband eindigt met pensioen of opzegging (ontslag). Dat moet je dus niet verwarren met werkweek, arbeidstijd etc.

Omdat je dienstverband niet om 5 uur eindigt, geldt artikel 7 dus tot pensioen of opzegging. De enige beperking van Artikel 7 zit 'm in de "bepaalde werken" - de inhoud je dienstverband bepaalt op welke werken de werkgever rechten krijgt. Het is aan de rechter om te bepalen hoe breed dat uitpakt. Als de rechter enigzins een computerleek is, en zegt: computerprogramma's=computerprogramma's, dan hoeft je hypothetische hobbyproject niet eens een _web_applicatie te zijn. Ook daar geldt dus weer dat een sideletter bij je contract kan helpen. Als werkgever en werknemer vantevoren vastleggen waar de grens ligt, zal de rechter dat later kunnen gebruiken.

Door Tweakers user NoepZor, maandag 22 september 2008 10:47

Je dienstverband is anders wel bepaald voor een aantal uren in de week (doorgaans 40 bij een fulltime baan). Alle tijd erbuiten valt buiten je dienstverband, terwijl deze uiteraard wel doorloopt.

Door Dave, maandag 22 september 2008 11:17

"Als ik een webapplicatieprogrammeur ben hoort het ontwikkelen van een webapplicatie zeker wel bij mijn functie."

Inderdaad, dan is je functie de webapplicatie te ontwikkelen waar je baas om gevraagd heeft. Als jij een andere maakt die niets met je opdracht te maken heeft, is die volledig van jezelf.

Om een absurd voorbeeld te geven: Als een poetsvrouw na haar werk thuiskomt en haar eigen huis poetst, is dat toch ook niet in dienst van haar baas ??

Door Tweakers user Gomez12, maandag 22 september 2008 21:42

Je webapplicatie kan een totaal andere GUI hebben maar toch dezelfde backend als degene die je voor je baas gemaakt hebt. Dan heb je nog niet zelf het auteursrecht over de complete app. En op code-regels wordt dit helemaal ingewikkeld.

In de praktijk gok ik dat het gewoon neerkomt op redelijkheid / billijkheid.
Mijn idee bij deze wet is gewoon dat hij zo is opgesteld om te voorkomen dat er op function-regel niveau discussies kunnen ontstaan. Je wilt niet per functie aanduiden op welk tijdstip je dit hebt gemaakt en in opdracht van wie.

In de praktijk kom je hier volgens mij in 9 van de 10 gevallen wel uit met je werkgever, de laatste 10% gok ik dat jij je gelijk wel haalt voor een rechter. Mits je niet fout bezig bent...

Heb jij gewoon 100% exacte code in je eigen project en in je werkgeversproject zitten dan ben je imho gewoon fout bezig als je werkgeverscode eerder gedateerd is.
Is je eigen code eerder gedateerd dan laat je je werkgever gewoon even een papiertje ondertekenen...

Door Smotsholle, dinsdag 23 september 2008 14:22

Hmm,
En als je iets programmeert in een andere taal/stijl dan waar je werk betrekking op heeft?

Nouja, een clausule is altijd beter denk ik.

Door Tweakers user Grubeater, vrijdag 26 september 2008 04:05

Als ik deze discussie zo lees had deze ook kunnen voorkomen bij de vertaling van Bijbel, Koran, Tora of ander heilig geschrift. Het gaat puur en alleen over de interpretatie van van de tekst, en daarvan zijn er waarschijnlijk even veel als meningen op de wereld.

Door Tweakers user Wortelsoep, maandag 29 september 2008 22:46

@Grubeater: en daar heb je o.a. jurisprudentie voor ;)

Door Tweakers user ownage maxim, dinsdag 30 september 2008 01:26

Moeilijk onderwerp. Zover ik weet geld dit alleen als je als medewerker een deel van de software hebt geschreven tijdens het werk. Als de werkgever van mening is dat jij als programmeur ook maar 1 minuut bent bezig geweest met privť zaken waarbij je een stukje hebt geprogrammeerd voor je eigen programma, mag de werkgever het programma opeisen.

Door Tweakers user wasigh, woensdag 8 oktober 2008 21:20

Bij deze beloof ik dat wij (als afstudeerbedrijf) geen aansprak zullen maken op applicaties die in in je vrije tijd ontwikkelt zolang je niet direct of indirect concurrent van ons bent ;)

Door Hirvine, woensdag 11 maart 2009 12:34

Nou, nee. Het is zoals @Wilko zegt. Misschien dat het volgende voorbeeld een betere toelichting geeft waar het artikel naar toe wilt. De voorbeeld is een webstore voor je baas terwijl je zelf ook een webstore maak.

Het probleem van deze situatie is dat de grens van technieken onduidelijk is.
Je maakt bijvoorbeeld een winkelwagen in de baas zijn tijd.
Dit heb jij ook in je eigen webstore nodig. Als je dit copy-paste of ontwikkeld kan ik me voorstellen dat de baas zegt dat het zijn stukje is. Je hebt namelijk in de baas zijn tijd gebrainstormd over het product en stukken code geschreven.

Maar het blijft zo. Alle software wat jij bouwt als eigen initiatief is van jou. Als je bezig bent met een webstore voor je baas en je een eigen. Dan jou eigen webstore gewoon van jou! Het probleem is alleen dat die scheidingslijn zo vaag is. En dat is zoals de wet zegt, de tolerantie van je baas.

Reageren is niet meer mogelijk